Społeczne warunki pracy są częścią szerszej kategorii określanej w socjologii jako stosunki przemysłowe lub stosunki pracy. ,,Stosunki przemysłowe ‘’ oznaczają zbiorowe stosunki społeczne zawiązujące się na tle kontraktu o pracę. Podmiotem stosunków przemysłowych są pracodawcy i pracobiorcy niezależnie od stopnia ich instytucjonalnego zorganizowania się w związki zawodowe i stowarzyszenia pracodawców. Podmiotem stosunków przemysłowych jest także państwo, niezależnie od tego jak formułuje ono swoją rolę na ich obszarze. W gospodarce rynkowej wyróżnić można dwa modele stosunków przemysłowych: pluralistyczny i korporatystyczny. Dokonująca się transformacja gospodarki polskiej stawia również przed badaczami tego procesu pytanie o kierunek niezbędnych zmian. Jak ukształtować przyszłe stosunki pracy? Ogólna charakterystyka obydwu modeli i doświadczenia w ich funkcjonowaniu skłaniają do wyboru modelu korporatystycznego, który ma tę dodatkową zaletę, że stabilizuje proces transformacji. Specyfiką polskich stosunków pracy jest to, że: Państwo w dalszym ciągu pozostaje jeszcze głównym pracodawcą, występuje więc niejako w podwójnej roli (jako państwo i jako pracodawca). W latach osiemdziesiątych rozbudowana została w szczególny sposób potrzeba partycypacji pracowniczej. Samorządom pracowniczym nadano stosunkowo znaczne uprawnienia tak, że obecnie tworzą one czwarty podmiot decyzyjny w kształtowaniu stosunków pracy - jest to ważna specyficznie polska cecha transformacji.
Powiązane artykuły:- Partycypacja pracownicza
Ostatnie dwa dziesięciolecia są okresem rozkwitu form partycypacji pracowniczej na świecie. Rozwinęły się trzy podstawowe formy partycypacji pracowniczej: a) pośrednia (przedstawicielska), b) bezpośrednia demokracja przy warsztacie pracy), c) finansowa (współudział w zysku lub własności firmy).... - Formy partycypacji pracowniczej
Najbogatsze doświadczenie w pośrednich formach partycypacji pracowniczej mają Niemcy, gdzie już od 1951 roku wprowadzona została ustawa o współzarządzaniu. W gospodarkach krajów Europy Zachodniej, w których występują Rady Pracownicze, wyróżnia się: kraje, w których podstawę... - Nowe formy organizacji pracy
Wprawdzie zasada reprezentacji pracowniczej została wprowadzona w tzw. Pakcie o Przedsiębiorstwie Państwowym, jednak obecnie nie ma nadziei na jej realizację. Znacznie większe trudności wywołuje postulat wprowadzenia rad zakładowych, które winny reprezentować interesy całej załogi przedsiębiorstwa,... - Próby ujednolicenia zasad partycypacji
Próbą ujednolicenia zasad partycypacji było opracowanie nowego Statutu Spółki Europejskiej ( 1989 r.) oraz utworzenie Europejskiej Rady Zakładowej (1991 r.) Były to próby integracji na płaszczyźnie ekonomicznej. W ostatnim okresie wprowadzono również tzw. Kartę Socjalną... - Spółki pracownicze
W gospodarowaniu spółki pracownicze są gorsze niż przedsiębiorstwa prywatne, ale lepsze niż państwowe. Podstawową ich wadą jest niechęć do inwestowania, zaletą - elastyczność w wykorzystaniu czynników produkcji. W stosunkach pracowniczych są lepsze niż przedsiębiorstwa państwowe...